Dahilde İşleme Rejimi (DİR): Gümrüksüz Polimer İthalatı Rehberi

Son güncelleme: 25 Mart 2026. DİR başvuru koşulları ve prosedürleri bu tarih itibarıyla günceldir. En son düzenlemeler için Ticaret Bakanlığı'na başvurunuz.

Çin menşeli emtia polimerleri — polietilen, polipropilen, PVC — standart ithalat kanallarıyla Türkiye'ye girerken CIF değerinin üzerine toplamda yaklaşık %31-49 oranında ek maliyet yükleniyor. %6,5 MFN gümrük vergisi, ürün ve ihracatçıya bağlı olarak yaklaşık %3 ile %18 arasında değişen antidamping vergisi ve bileşik matrah üzerinden hesaplanan %20 KDV. Bu serinin 2. Makalesinde gösterildiği üzere, 1.000 $/MT CIF değerindeki Çin menşeli HDPE sevkiyatı, uygulanan antidamping oranına bağlı olarak depo kapısında 1.434-1.549 $/MT'ye ulaşabiliyor.

Bu vergi yükü, Çin reçinesini birçok Türk alıcı açısından rekabet dışı bırakıyor — en azından Gümrük Birliği kapsamında sıfır gümrüklü AB menşeli malzemeyle veya yerli PETKIM reçinesiyle kıyaslandığında. Doğrudan bir maliyet karşılaştırmasında Çin polimeri çoğu zaman dezavantajlı konumda kalıyor.

Ancak bu denklemi kökten değiştiren yasal bir istisna var. Türkiye'nin Dahilde İşleme Rejimi — evrensel kısaltmasıyla DİR — nihai ürün olarak ihraç edilecek plastik hammadde üzerindeki tüm vergi katmanlarını askıya alıyor. DİR kapsamında, aynı 1.000 $/MT değerindeki HDPE sevkiyatı yaklaşık 1.020 $/MT'ye teslim alınıyor. 1.500 $ değil. 1.200 $ değil. CIF fiyatının üzerine yalnızca liman elleçleme ve gümrükleme masrafları ekleniyor.

DİR bilinmeyen bir düzenleme değil. Büyük Türk ihracatçıları — tekstil, otomotiv parçaları, gıda ambalajı, beyaz eşya sektörlerinde — bu rejimi on yıllardır kullanıyor. Türkiye'nin, başlıca Asya tedarikçileriyle serbest ticaret anlaşması olmamasına rağmen ihracat rekabetçiliğini korumasının temel mekanizmalarından biridir. Ancak orta ölçekli polimer dönüştürücüler arasında DİR hâlâ yeterince kullanılmıyor. Küçük ölçekli firmaların önemli bir kısmı ya hak sahibi olduklarını bilmiyor, ya idari yükü aşılamaz olarak görüyor, ya da tasarrufu mevcut tedarik maliyetleriyle hiç kıyaslamamış durumda.

Bu makale eksiksiz bir operasyonel rehber sunuyor. Sonuna kadar okuduğunuzda firmanızın DİR'e uygunluğunu, başvuru sürecinin işleyişini, sarfiyat oranlarının pratikte ne anlama geldiğini ve geriye dönük vergi yükümlülüğü yaratan uyum hatalarından nasıl kaçınılacağını biliyor olacaksınız.

Bu makale, Türkiye'nin ticaret savunma rejimi ve Çin menşeli polimer ithalatını konu alan beş bölümlük serinin 3. Makalesidir. 1. Makale antidamping düzenleyici çerçevesini ele alıyor. 2. Makale standart ithalat için kapıya teslim maliyet hesaplama aracını sunuyor.

Sorumluluk Reddi: Bu makale, kamuya açık düzenlemelere dayalı tedarik rehberliği sunmakta olup eğitim amaçlıdır. Hukuki, vergisel veya gümrük danışmanlığı niteliği taşımaz. Düzenleyici detaylar, vergi oranları ve prosedür gereksinimleri zaman içinde değişebilir. Firmanıza özgü rehberlik için gümrük müşavirinize ve ilgili hukuk danışmanlarınıza başvurunuz.

Dahilde İşleme Rejimi, Türk firmalarının plastik hammadde, yarı mamul veya ara girdi ithalatını gümrük vergisi ödemeksizin gerçekleştirmesine olanak tanıyan bir gümrük prosedürüdür — bu malzemelerin, ardından ihraç edilecek ürünlerin imalatında kullanılması şartıyla. Rejimin yasal dayanağı 2005/8391 sayılı Dahilde İşleme Rejimi Kararı olup uygulama detayları İhracat 2006/12 sayılı Tebliğ ile düzenleniyor; her iki mevzuat da ilk yayımından bu yana birçok kez değişikliğe uğramıştır.

Rejim, Ticaret Bakanlığı bünyesindeki İhracat Genel Müdürlüğü tarafından yönetiliyor.

DİR, uygun ithalatta üç kategori yükümlülüğü askıya alıyor:

MFN gümrük vergisi (Gümrük Vergisi). Çin menşeli polimer ithalatına uygulanan standart %6,5 gümrük vergisi, DİR kapsamında tamamen askıya alınıyor.

Antidamping vergisi (Dampinge Karşı Vergi). Belirli Çin ihracatçısına veya ürüne uygulanan antidamping oranı — ister %3, ister %8, ister %13, ister %18 olsun — tamamen askıya alınıyor. Bu, en önemli tasarruf kalemidir; çünkü antidamping vergileri, Çin menşeli polimerin Türkiye'deki en büyük ek maliyet bileşenidir.

KDV (Katma Değer Vergisi). Standart ithalat prosedüründe CIF artı tüm vergiler üzerinden bileşik matrahla hesaplanan %20 KDV, DİR kapsamında askıya alınıyor. KDV, teknik olarak ticari ithalatçılar için vergi mahsup mekanizmasıyla geri alınabilir olsa da, askıya almanın sağladığı nakit akışı avantajı — özellikle birkaç aylık geri alma süresinin işletme sermayesi baskısı yarattığı küçük firmalar için — önemlidir.

Askıya alma mekanizması koşullu olarak işliyor: vergiler kalıcı biçimde affedilmiyor, ihracat taahhüdü yerine getirilinceye kadar erteleniyor. Nihai ürünler belge süresi içinde ihraç edilirse, askıya alınan vergiler hiçbir zaman tahakkuk etmiyor. İhracat taahhüdü karşılanmazsa, askıya alınmış tüm vergiler faiziyle birlikte geriye dönük olarak tahsil ediliyor.

DİR'in mali etkisi en iyi doğrudan bir karşılaştırmayla ortaya konulabilir. Aşağıdaki tablo, 1.000 $/MT CIF Mersin bazında Çin menşeli HDPE için %18 örnek antidamping oranı üzerinden hesaplanmıştır.

Tek bir 100 MT'lik siparişte — orta ölçekli bir dönüştürücü için rutin bir alım — tasarruf yaklaşık $49,400 tutuyor. Ayda 100 MT düzenli tedarikle yıllık tasarruf $590,000'ı aşıyor.

DİR uyum maliyetleri — başvuru harçları, belge yönetimi için gümrük müşaviri ücretleri ve iç muhasebe yükü — hesaba katıldıktan sonra bile, yılda birkaç konteynerden fazla ithalat yapan her firma için net fayda önemlidir.

Bu karşılaştırmayı güncel CIF fiyatlarıyla yapmak için bugünkü Çin menşeli PE, PP ve PVC indikatif fiyatlarına bakın.

KDV askıya alması, standart ithalatta ödenen KDV genellikle vergi mahsubuyla geri alınabildiğinden, mutlak maliyet tasarrufundan ziyade nakit akışı avantajı sağlıyor. Kalıcı tasarruf, MFN ve antidamping vergisi askıya almasından kaynaklanıyor: bu örnekte $245/MT veya CIF değerinin yaklaşık %24,5'i.

DİR, birçok orta ölçekli dönüştürücünün varsaydığından daha geniş bir firma yelpazesine açıktır. Temel başvuru koşulları şunlardır:

Kayıtlı ihracatçı statüsü. Başvuru sahibi firma, ilgili bölgesel İhracatçı Birliği'ne kaydolarak elde edilen İhracatçı Belgesi'ne sahip olmalıdır. Kayıt için firmanın Türkiye'de kurulu, aktif vergi mükellefi bir tüzel kişilik olması gerekiyor. Süreç standart olup genellikle bir ila iki hafta içinde tamamlanıyor.

Kanıtlanmış ihracat kapasitesi. Firma, ithal edilen hammaddenin ihracata yönelik ürün imalatında kullanılacağını gösterebilmelidir. Mevcut bir ihracat geçmişi şart değil — ilk kez ihracat yapacak firmalar da başvurabiliyor. Ancak hedef ihracat pazarlarını içeren inandırıcı bir üretim ve ihracat planı ile (ilk kez başvuranlar için) ilgili Sanayi Odası'ndan alınmış Kapasite Raporu gibi üretim kapasitesi kanıtları sunulması gerekiyor.

İmalat veya işleme faaliyeti. Başvuru sahibinin ithal malzeme üzerinde gerçek bir dönüşüm gerçekleştirmesi zorunludur. İthal polimerin yurt içi piyasada doğrudan yeniden satışı veya esaslı dönüşüm teşkil etmeyen asgari düzeyde işleme, DİR kapsamına girmiyor. Polimer dönüştürücüler açısından uygun faaliyetler arasında film ekstrüzyonu, şişirme kalıplama, enjeksiyon kalıplama, boru ekstrüzyonu, levha üretimi, kompound hazırlama ve benzeri dönüşüm süreçleri yer alıyor.

Hem üreticiler hem fason üretim yapan ticaret firmaları başvurabiliyor. Bir firmanın doğrudan üretim ekipmanına sahip olması zorunlu değil; imalatı sözleşmeyle üçüncü tarafa yaptırması (fason üretim) mümkün. Hammadde ithal eden, dönüşümü sözleşmeli bir üreticiye yaptıran ve nihai ürünü ihraç eden ticaret firmaları da DİİB alabiliyor — ancak belge gereksinimleri daha kapsamlıdır.

Kritik kısıtlama: İthalat ve ihracat birbirine bağlı olmalıdır. DİR kapsamında ithal edilen malzeme yurt içi piyasaya yönlendirilemez. Rejimin tüm amacı ihracata yönelik üretimi desteklemektir. DİR kapsamında ithal edilen malzemenin iç satışta kullanılması basit bir teknik ihlal değil — gümrük kaçakçılığı (kaçakçılık) olarak sınıflandırılıyor ve para cezası, faizli vergi tahsilatı ve Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında potansiyel cezai kovuşturma dahil ağır yaptırımlar getiriyor.

DİİB başvuru süreci elektronik ortamda, Ticaret Bakanlığı'nın çevrimiçi sistemi üzerinden (E-Devlet kimlik doğrulamasıyla erişilebilir) yürütülüyor. Başvurudan belge kapatmaya kadar olan adımlar aşağıda açıklanmaktadır.

Adım 1: Destekleyici belgeleri hazırlayın

Başvuru öncesinde şu belgeleri derleyin:

• Kapasite Raporu: Yerel Sanayi Odası tarafından düzenlenen bu belge, üretim kapasitenizi, ekipmanınızı ve dönüşüm kabiliyetlerinizi onaylıyor. İzin verilebilir ithalat miktarlarının ve sarfiyat oranlarının hesaplanmasına temel teşkil ediyor.
• İhracat taahhüdü (İhracat Taahhüdü): İhraç etmeyi planladığınız nihai ürünlerin ürün tanımları, HS kodları, hedef miktarlar ve varış pazarlarını içeren beyandır.
• Hammadde spesifikasyonları: İthal edilecek polimerin HS/GTİP kodları, grade spesifikasyonları ve birim nihai ürün başına gereken miktarlar dahil ayrıntılı tanımı.
• Sarfiyat oranı hesaplaması (Sarfiyat Oranı): Bir birim nihai ürün üretmek için gereken hammadde miktarı; belgelenmiş fire/hurda oranlarını da içeriyor. Kapasite Raporu'na dayalı olarak hesaplanıyor ve belge düzenlenmesi sürecinde onaylanması gerekiyor.

Adım 2: Elektronik başvuruyu yapın

Dahilde İşleme İzin Belgesi (DİİB) başvuruları Ticaret Bakanlığı'nın sistemi üzerinden elektronik olarak iletiliyor. Başvuruda şunlar belirtiliyor:

• İthal edilecek hammaddeler (polimer türü, HS kodu, miktar, tahmini CIF değeri)
• İhraç edilecek nihai ürünler (ürün türü, HS kodu, miktar, tahmini FOB değeri)
• Hammadde girdisini nihai ürün çıktısıyla ilişkilendiren sarfiyat oranları
• Talep edilen belge süresi (12 aya kadar)
• Döviz kullanım oranı (Döviz Kullanım Oranı) — CIF ithalat değerinin FOB ihracat değerine oranı

Adım 3: Belge düzenlenmesi

Ticaret Bakanlığı başvuruyu inceleyerek, koşullar karşılanmışsa DİİB'i düzenliyor. Belge; izin verilen ithalat miktarlarını, zorunlu ihracat miktarlarını, sarfiyat oranlarını, belge süresini ve döviz kullanım oranını belirtiyor.

İşlem süreleri değişkenlik göstermekle birlikte, mevcut ihracat geçmişine sahip firmaların standart başvuruları genellikle iki ila dört hafta içinde onaylanıyor. İlk kez başvuranlar veya alışılmadık ürün kombinasyonları içeren başvurular daha uzun sürebilir.

Adım 4: Belge kapsamında ithalat

DİİB elinizde olduğunda, polimeri Türk gümrüğünden geçiriyorsunuz. Giriş noktasında belge numarasını gümrük idaresine ibraz ediyorsunuz. Uygulanabilir tüm vergiler — MFN, antidamping, KDV — tahsil edilmek yerine askıya alınıyor. İthalat, belgenin ithalat kotasına karşılık kaydediliyor.

Gümrük müşaviriniz beyanname sürecini yönetiyor ve ithalatın gümrük sisteminde (BİLGE) DİR belgesi altında doğru biçimde kaydedilmesini sağlıyor.

Adım 5: İşleme ve ihracat

İthal edilen polimeri nihai ürüne dönüştürün ve belge süresi içinde ihraç edin. Standart belgeler, düzenlenmeden itibaren 12 ay geçerlidir; belirli durumlarda (karmaşık üretim süreçleri, büyük proje bazlı üretim) süre uzatılabiliyor. İhracatın, gümrük sisteminde kayıtlı standart ihracat beyannameleriyle belgelenmesi zorunludur.

Adım 6: Belge kapatma

Belge süresinin sona ermesinden sonraki üç ay içinde, ihracat belgelerini ilgili Bölge Müdürlüğü'ne sunarak DİİB'in kapatma başvurusunu yapmanız gerekiyor. Kapatma süreci şunları doğruluyor:

• İhracat miktarlarının taahhüt edilen hacimlere uygunluğu (onaylanmış sarfiyat oranlarına göre düzeltilmiş)
• Döviz kullanım oranının taahhüt edilen parametreler dahilinde olması
• İthal edilen tüm malzemenin hesabının verilmesi — ihraç edilmiş nihai ürün, belgelenmiş üretim firesi veya (varsa) gümrük denetimine iade edilmiş malzeme olarak

Belge başarıyla kapatıldığında, vergi askıya alması kalıcı hale geliyor. Askıya alınan vergiler hiçbir zaman tahsil edilmiyor.

Sarfiyat oranı (veya verimlilik oranı), herhangi bir DİR belgesinin teknik açıdan en önemli unsurudur. İhraç edilen birim nihai ürün başına ne kadar hammadde ithal edilebileceğini tanımlıyor. Oranın her iki yöne de hatalı belirlenmesi uyum sorunları yaratıyor.

Sarfiyat oranları nasıl işliyor?

Üretim süreciniz 1.050 kg polietilen granülünü 1.000 kg şişirme filme dönüştürüyorsa, sarfiyat oranınız 1,05:1'dir — yani girdi malzemenin %5'i üretim firesi olarak kaybolmaktadır. Bu oran, DİR başvurusunda beyan edilmeli ve Ticaret Bakanlığı tarafından onaylanmalıdır.

Onaylanan oran toplam ithalat hakkınızı belirliyor. İhracat taahhüdünüz 500 MT şişirme film ise ve onaylanan sarfiyat oranınız 1,05:1 ise, DİR belgeniz 525 MT polietilen ithalatına yetki veriyor.

Dönüşüm sürecine göre fire oranları

Türk DİR uygulamasında kabul gören polimer dönüşüm süreçleri için tipik fire oranları:

Bu aralıklar gösterge niteliğindedir. Kapasite Raporunuz ve fiili üretim verileriniz, operasyonunuza özel oranı belirliyor. Bakanlık, farklı ürün kategorileri için izin verilebilir azami fire oranlarını belirleyen sektöre özel genelgelere atıfta bulunuyor.

Sarfiyat oranı tuzağı

Sarfiyat oranlarından kaynaklanan iki sorun var:

Fire oranını yüksek beyan etmek. %10 fire beyan edip fiili üretiminiz %4 fire ile çalışıyorsa, ihracat taahhüdünüz için gerekenden fazla malzeme ithal etmiş oluyorsunuz. Belge kapatmada fazlalığın hesabı verilmeli — ek ürün ihraç ederek, fazlalık üzerinden vergi ödeyerek veya malzemeyi gümrüğe teslim ederek. Ticaret müfettişleri beyan edilen ve fiili fire oranları arasındaki denetimi sıkılaştırmış durumda ve firmaların fiili üretim değerleri beyan edilen oranların altında kaldığında belgelerini revize etmeleri gerekiyor.

Fire oranını düşük beyan etmek. %3 fire beyan edip fiili üretiminiz %7 fire ile çalışıyorsa, ihracat taahhüdünüzü karşılamak için yeterli hammaddeniz kalmayacak. Ya ek malzeme satın almanız (tam vergili) ya da ihracat taahhüdünüzü azaltmanız gerekecek — bu da uyum sorunlarını tetikleyebilir.

Pratik tavsiye: sarfiyat oranınızı iyimser veya kötümser tahminlere değil, belgelenmiş üretim verilerine dayandırın. Sanayi Odanız tarafından düzenlenen Kapasite Raporu gerçek işletme koşullarını yansıtmalıdır. Tereddüt durumunda, fiili tarihsel firenin 1-2 puan üzerinde makul bir güvenlik marjı kabul edilebilir; ancak fiili fireniz önemli ölçüde düşükken izin verilebilir azami oranı beyan etmek denetim riskini artıracaktır.

DİR güçlü bir araçtır, ancak uyum gereksinimleri titizlik istiyor. Orta ölçekli dönüştürücülerin en sık yaptığı hatalar aşağıda sıralanmaktadır.

Belge süresi içinde ihracatı gerçekleştirememek

Belge süresi kesin bir son tarihtir. Son kullanma tarihine kadar (onaylanan uzatmalar dahil) gerekli miktarda nihai ürün ihraç etmediyseniz, askıya alınan tüm vergiler derhal muaccel oluyor — üstelik orijinal ithalat tarihinden itibaren hesaplanan faiz ve Gümrük Kanunu'nun 238. Maddesi kapsamında ceza da ekleniyor. Bu durum, karlı bir ihracat işlemini ciddi bir zarara dönüştürebilir.

Risk yönetimi: Üretim ve sevkiyat takvimlerinize geniş güvenlik marjı ekleyin. İhracat siparişiniz 12 aylık bir belgenin 11. ayına planlanmışsa, herhangi bir üretim gecikmesi veya sevkiyat aksaklığı sizi riske sokuyor. Zamanlama sorunları öngörüyorsanız belge süresi uzatması için erken başvurun. Uzatmalar, makul gerekçeyle desteklendiğinde genellikle onaylanıyor.

DİR ve iç pazar stoklarını karıştırmak

Firmanız hem ihracat yapıyorsa (DİR kapsamında ithal malzemeyle) hem de iç pazara satıyorsa (tam vergili ithal veya yerli malzemeyle), DİR ve DİR dışı malzeme için ayrı stok takibi tutmanız zorunludur. Fiziksel ayrım idealdir. En azından muhasebe sisteminiz, DİR kapsamında ithal edilen malzemeyi diğer stoklardan her aşamada — teslim alma, depo tahsisi, üretim partisi ve sevkiyat — net biçimde ayırt etmelidir.

DİR ve DİR dışı malzemeyi birbirine karıştırmak denetim açısından ciddi sorunlara yol açıyor. Gümrük idareleri hangi nihai ürünlerin DİR malzemesi, hangilerinin vergisi ödenmiş malzeme kullandığını doğrulayamıyorsa, varsayılan yorum aleyhinize işliyor.

DİR kapsamında ithal edilen malzemeyi iç pazara satmak

Bu, en ağır ihlaldir. DİR kapsamında ithal edilen hammaddenin — veya DİR malzemesinden üretilen nihai ürünlerin — iç pazara yönlendirilmesi gümrük kaçakçılığıdır. Yaptırımlar arasında tüm askıya alınmış vergilerin bileşik faiziyle geri tahsili, vergi tutarının katlarına ulaşabilen idari para cezaları ve Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında potansiyel cezai kovuşturma yer alıyor.

Burada gri alan yok. Üretim planınız değişir ve ihracat yerine iç pazara satış yapmanız gerekirse, doğru prosedür: yönlendirilen malzeme üzerindeki ilgili vergileri iç satış öncesinde veya eşzamanlı olarak ödemek ve değişikliği gümrüğe belgelemektir. DİR malzemesini vergi ödemeden iç piyasada satmaya çalışmak, bir dönüştürücünün yapabileceği en yüksek riskli uyum hatasıdır.

Hatalı veya desteksiz sarfiyat oranları

Yukarıdaki sarfiyat oranı bölümünde ele alındığı üzere, beyan edilen ve fiili fire oranları arasındaki önemli farklılıklar uyum riski yaratıyor. Ticaret Bakanlığı ve gümrük idareleri DİR belgelerinde periyodik denetimler (sonradan kontrol) yapıyor ve sarfiyat oranı doğruluğu birincil denetim odağıdır.

Belgeleri düzgün kapatmamak

Belge kapatma süreci isteğe bağlı veya otomatik değildir. Belge süresinin bitiminden sonraki üç ay içinde, gerekli tüm ihracat belgelerini ilgili Bölge Müdürlüğü'ne sunarak aktif olarak kapatma başvurusu yapmanız gerekiyor. Belgeleri kapatmamak yaptırım işlemi başlatıyor: Bakanlık, kapatılmamış belgeleri yerine getirilmemiş ihracat taahhüdü olarak değerlendiriyor ve aynı vergi+faiz+ceza sonuçlarını uyguluyor.

İhracat taahhüdünüzü tamamen yerine getirmiş olsanız bile, kapatma belgelerini zamanında sunmamak bir uyum boşluğu yaratıyor — çözümü genellikle önemli idari maliyet ve gecikme gerektiriyor.

Anlamlı ihracat faaliyetine sahip Türk dönüştürücüler için DİR, polimer tedarikinde menşe karşılaştırmasını kökten değiştiriyor. Normalde Çin reçinesini AB ve yerli alternatiflere karşı rekabet dışı bırakan vergi yükü tamamen ortadan kalkıyor.

Yaklaşık $1,000/MT CIF bazında HDPE karşılaştırmalı kapıya teslim maliyetleri:

DİR kapsamında Çin polimeri, Türk dönüştürücüler için mevcut en düşük maliyetli seçenek haline geliyor. Çin'in CTO ve PDH üreticilerinin yapısal hammadde avantajı — nafta bağımlı Avrupa, Orta Doğu ve yerli üreticilere kıyasla daha düşük FOB fiyatlandırması sağlayan — vergiler tarafından emilmeksizin doğrudan Türk dönüştürücünün maliyet yapısına yansıyor.

Bu marjinal bir fark değil. İhracata yönelik PE film üreten bir dönüştürücü için DİR kapsamında Çin HDPE'nin Gümrük Birliği kapsamındaki AB menşeli HDPE'ye kıyasla plastik hammadde maliyet avantajı yaklaşık $300-350/MT tutuyor. Ayda 200 MT tüketen bir üretim hattında bu, aylık $60,000-70,000 hammadde tasarrufu demektir — bu tasarruf doğrudan ya ihracat sözleşmelerinde daha yüksek marjlara ya da varış pazarlarında daha rekabetçi fiyatlamaya dönüşüyor.

En çok hangi ihracat sektörleri yararlanıyor?

Aşağıdaki ihracat pazarlarına hizmet veren Türk dönüştürücüler doğal DİR faydalanıcılarıdır:

Gıda ve içecek esnek ambalajı. Türkiye, Avrupa, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'ya önemli miktarda ambalaj malzemesi ihraç ediyor. İhracata yönelik sipariş defterine sahip PE ve PP film üreticileri birincil DİR kullanıcılarıdır.

Plastik boru ve ek parçalar. Türkiye'nin inşaat malzemeleri ihracat sektörü, özellikle Orta Doğu, Orta Asya ve Afrika'daki altyapı projeleri için HDPE ve PVC boru başta olmak üzere önemli bir boru üretimini kapsıyor.

Otomotiv bileşenleri. AB'ye yoğun ihracat yapan Türk otomotiv sektörüne yönelik plastik parçalar ve alt montajlar, mühendislik polimeri ve emtia polimerlerinden önemli hacimler kullanıyor.

Tüketim malları ve ev eşyaları. MENA bölgesi ve Orta Asya genelindeki ihracat pazarları için üretilen enjeksiyon kalıplı ürünler, ev eşyası kapları ve tüketim malları.

Dokuma ve dokusuz ürünler. İhracata yönelik PP dokuma çuvallar, jeotekstiller ve dokusuz yüzey kumaşları önemli miktarda polipropilen tüketiyor.

DİR her Türk polimer alıcısına açık değildir. Rejim kategorik olarak şunları dışlıyor:

• Yalnızca Türkiye iç pazarına satan firmalar. Üretiminizin hiçbiri ihraç edilmiyorsa DİR uygulanmıyor. Bu gerekliliğin alternatifi yoktur.
• İşleme kapasitesi olmayan ithalatçılar. Dönüşüm yapmaksızın reçine ithal edip satan saf ticaret firmaları DİR'i kullanamıyor; çünkü ithalatı ihracata bağlayan bir imalat dönüşümü bulunmuyor.
• İhracatçı Belgesi kaydı olmayan firmalar. İhracatçı kaydı ön koşuldur. Kayıtsız firmalar başvuru öncesinde kayıt sürecini tamamlamalıdır.

Bölünmüş üretimin pratik gerçeği

Birçok orta ölçekli Türk dönüştürücü üretiminin %100'ünü ihraç etmiyor. Tipik bir profil %60-80 iç pazar satışı ve %20-40 ihracat şeklinde olabiliyor. DİR yalnızca ihracat payına uygulanıyor. Bu, bölünmüş tedarik yapısı oluşturuyor:

• İhracat üretimi için: DİR kapsamında Çin polimerini fiilen sıfır vergiyle ithal edin. Plastik hammadde tedariğinizin bu kısmı CTO/PDH maliyet avantajından tam olarak yararlanıyor.
• İç pazar üretimi için: PETKIM'den, AB menşeli kaynaklardan (Gümrük Birliği kapsamında sıfır vergi) tedarik edin ya da Çin veya diğer tercihsiz menşeli malzeme üzerinde tam vergi yükünü ödeyin.

Bu bölünmüş yapıyı yönetmek disiplinli stok kontrolü ve üretim planlaması gerektiriyor. Hangi hammadde partilerinin hangi üretim çalışmalarını beslediğini takip etmeniz ve DİR kapsamında ithal edilen malzemenin yalnızca ihracat siparişlerine tahsis edilmesini sağlamanız gerekiyor. ERP sisteminiz ve depo yönetimi uygulamalarınız bu ayrımı desteklemelidir.

Operasyonel karmaşıklık gerçektir, ancak ekonomik gerekçe zorlayıcıdır. %70 iç pazar, %30 ihracat oranıyla çalışan ve ayda 300 MT PE tüketen bir dönüştürücü, DİR kapsamında ithal edilen aylık 90 MT üzerinden — belge yönetimi idari maliyetleri hesaba katıldıktan sonra bile — yıllık yaklaşık $148,000 tasarruf ediyor. Çoğu orta ölçekli firma için bu tasarruf, ayrı stok akışlarını sürdürmenin operasyonel yükünü fazlasıyla karşılıyor.

İhracat faaliyetiniz varsa — veya ihracat pazarlarına açılmayı düşünüyorsanız — ve şu anda polimeri tam Türkiye gümrük oranlarıyla tedarik ediyorsanız, DİR ciddi bir değerlendirmeyi hak ediyor. İşte pratik yol haritası.

Birinci adım: ihracat oranınızı doğrulayın. Son 12-24 aydaki satış kayıtlarınızı inceleyin. Nihai ürünün (ağırlık veya değer bazında) yüzde kaçı ihraç edildi, kaçı iç pazara satıldı? İhracat, üretimin %15 veya üzerini temsil ediyorsa DİR'i değerlendirmeye neredeyse kesinlikle değer.

İkinci adım: henüz yapmadıysanız ihracatçı kaydınızı tamamlayın. İhracatçı Belgesi almak için bölgesel İhracatçı Birliğinize başvurun. Bu, DİR'in ön koşuludur ve süreç standarttır.

Üçüncü adım: DİR konusunda deneyimli bir gümrük müşaviri ile çalışın. Başvuru ve uyum süreci yönetilebilir düzeydedir, ancak teknik detaylar — sarfiyat oranları, döviz kullanım oranları, belge kapatma gereksinimleri — özellikle ilk kez başvuranlar için profesyonel rehberlikten fayda görüyor. DİR belgelerini düzenli olarak yöneten bir gümrük müşaviri seçin; bu işi ara sıra yapan birini değil.

Dördüncü adım: kendi tasarrufunuzu hesaplayın. Bu serinin 2. Makalesindeki kapıya teslim maliyet çerçevesini kullanın, ancak ithalatınızın DİR'e uygun kısmı için vergi yükünü sıfırla değiştirin. Ortaya çıkan kapıya teslim maliyeti mevcut tedarik maliyetlerinizle karşılaştırın. Aradaki fark yıllık tasarruf potansiyelinizdir.

Beşinci adım: tek bir belgeyle başlayın. İlk DİR deneyiminiz için, belirli bir ihracat siparişini veya tanımlanmış üç ila altı aylık bir üretim dönemini kapsayan bir belge başvurusunda bulunun. Bu, süreci öğrenirken uyum riskinizi sınırlıyor. Deneyim ve idari kapasite biriktirdikçe daha büyük ve daha uzun süreli belgelere geçin.

DİR'in ne zaman uygulandığını ve ne zaman standart vergilerin geçerli olduğunu anlamak, Türkiye'de polimer tedarik maliyetlerini optimize etmenin merkezinde yer alıyor. Rejim, iç satışlardaki vergi sorununu ortadan kaldırmıyor; ancak ihracata yönelik üretim için Çin reçinesini rekabet dışı bir seçenekten mevcut en düşük maliyetli menşee dönüştürüyor. 2. Makaledeki kapıya teslim maliyet analiziyle ve 1. Makaledeki antidamping çerçevesiyle birleştirildiğinde, Türk dönüştürücüler tüm üretim karmaları genelinde bilinçli tedarik kararları vermek için gereken araçlara sahip oluyor.

---

Güncel fiyatlar için ihtiyacınızı bize bildirin — polimer türü, uygulama, miktar ve varış noktası — tedarik ekibimiz uygun gradeler ve güncel FOB fiyatlarıyla yanıt verecektir.

Henüz talep göndermeye hazır değil misiniz? Günlük fiyat güncellemelerine abone olun