Türkiye'nin Çin Menşeli Polimerlere Uyguladığı Anti-Damping Vergileri: Her İthalatçının Bilmesi Gerekenler

Türkiye yılda yaklaşık 6-7 milyon metrik ton plastik hammadde ithal etmekte olup Avrupa ile Asya arasındaki en büyük polimer işleme merkezlerinden biridir. Çin, bu arzın giderek büyüyen ve önemli bir kaynağı konumundadır — özellikle polietilen, polipropilen ve PVC'de — Çinli CTO (kömürden olefine) ve PDH (propan dehidrojenasyon) üreticilerinin nafta bazlı rakiplerine karşı sahip olduğu yapısal hammadde maliyet avantajı sayesinde.

Ancak Türk alıcılarını Çin menşeli polimere çeken FOB fiyat avantajı, asıl önemli olan rakam değildir. Asıl önemli olan rakam, Mersin, Ambarlı veya Gemlik'te gümrüklenmiş maliyettir — FOB teklifi ile gümrüklenmiş maliyet arasında CIF değerinin %19-31'ini ekleyebilen bir vergi yığını bulunmaktadır. Bu yığın hem standart gümrük vergilerini hem de anti-damping vergilerini içerir ve birçok orta ölçekli ithalatçı tarafından tam olarak anlaşılmamaktadır.

Bu rehber, Türkiye'nin Çin menşeli PE, PP ve PVC'ye yönelik anti-damping rejimini ayrıntılı olarak ele almaktadır: yasal çerçeve, güncel vergi oranları, tam maliyet yığını, firmaya özel ve artık oranlar, gözden geçirme takvimleri ve maliyet azaltma mekanizmaları. Türk polimer ithalatında ticaret savunması maliyetlerini yönetmeye ilişkin beş bölümlük dizimizin ilk bölümüdür.

Bu rehber hukuki danışmanlık niteliği taşımamaktadır. Yayımlanmış ticaret savunması kararlarına dayanan plastik hammadde tedarik istihbaratıdır. Bağlayıcı oran tespitleri için ilgili Resmi Gazete tebliğlerine ve gümrük müşavirinize başvurunuz.

Anti-damping vergileri, "normal değer"in altında satılan ithalata uygulanan ek vergilerdir — normal değer, ihracatçının iç pazar fiyatı veya üretim maliyetleri artı makul kâr üzerinden hesaplanan oluşturulmuş değerdir. Geleneksel anlamda gümrük tarifesi değildir. DTÖ kuralları kapsamında yetkilendirilmiş ve dampingli ithalatın yerli sanayiye maddi zarar vermesi durumunda uygulanan bir ticaret savunması aracıdır.

Türkiye'de yasal dayanak, 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun ve uygulama yönetmelikleridir. Soruşturmayı yürüten ve uygulayan makam, Ticaret Bakanlığı bünyesindeki İthalat Genel Müdürlüğü'ne bağlı Damping ve Sübvansiyon Araştırma Dairesi'dir.

Süreç şu şekilde işlemektedir:

1. Başvuru. Yerli bir üretici — Türkiye'nin polimer bağlamında başlıca Petkim (SOCAR Türkiye) — ithal edilen ürünlerin normal değerin altında satıldığını ve bunun maddi zarara yol açtığını gösteren bir dilekçe sunar.
2. Soruşturma. Ticaret Bakanlığı, 12 aya kadar sürebilen (18 aya uzatılabilir) resmi bir soruşturma başlatır. Bu süreçte Bakanlık ihracat fiyatlarını inceler, normal değeri oluşturur, damping marjını hesaplar ve zarar ile nedenselliği değerlendirir.
3. Geçici önlemler. Soruşturmanın başlatılmasından en az 60 gün sonra, ön bulgular dampingi ve zararı destekliyorsa Bakanlık geçici anti-damping vergisi uygulayabilir. Geçici önlemler dört aya kadar yürürlükte kalabilir (belirli durumlarda dokuz aya uzatılabilir).
4. Kesin tespit. Resmi Gazete'de (resmigazete.gov.tr) bir tebliğ olarak yayımlanır. Bu tebliğ, beş yıla kadar bir süre için kesin vergi oranlarını belirler.
5. Nihai gözden geçirme (sunset review). Beş yıllık süre dolmadan önce yerli üreticiler gözden geçirme talep edebilir. Gözden geçirme sonucunda verginin kaldırılmasının damping ve zararın tekrarına yol açacağı tespit edilirse, önlemler beş yıl daha uzatılır.

İthalatçılar için kritik nokta: anti-damping vergisi, standart MFN gümrük vergisinin üzerine ayrı bir vergidir. Toplam vergi yükünüz MFN + AD olup her ikisi de CIF değer üzerinden hesaplanır.

2026 yılı başı itibarıyla Türkiye, Çin menşeli polietilen ve polipropilene anti-damping önlemleri uygulamaktadır. PVC soruşturma sürecine tabi olmuş olup ithalatçıların gelişmeleri yakından takip etmesi gerekmektedir. Aşağıdaki tablo güncel durumu özetlemektedir.

Oranlarla ilgili önemli not: Anti-damping vergisi oranları belirli GTİP alt pozisyonuna, münferit Çinli ihracatçıya (işbirliği yapan ve yapmayan) ve ürün tipine göre değişmektedir. Aşağıdaki aralıklar, ilgili Resmi Gazete tebliğlerinde yayımlanan alt pozisyonlar ve ihracatçılar genelindeki yaklaşık değerleri temsil etmektedir. Sipariş vermeden önce spesifik ürününüz ve tedarikçinize uygulanacak kesin oranı gümrük müşavirinizle teyit ediniz.

Polietilen (PE) — GTİP 3901

PE anti-damping önlemleri 2020'li yılların başında yürütülen soruşturmalar sonucunda oluşturulmuştur. Geniş oran aralığı (yaklaşık %3-18), alt uçta işbirliği yapan Çinli ihracatçılara verilen firmaya özel oranlardan üst uçta işbirliği yapmayan veya yeni ihracatçılara uygulanan artık orana kadar olan dağılımı yansıtmaktadır.

Polipropilen (PP) — GTİP 3902

PP vergileri PE vergilerine kıyasla daha yüksek olma eğilimindedir. Petkim yurtiçinde önemli PP üretim kapasitesine sahip olup zarar davası buna bağlı olarak daha güçlüdür.

PVC (Süspansiyon Tipi) — GTİP 3904

Maliyet Bileşenleri

Efektif Nakit Yükü

MFN vergisi ve anti-damping vergisi, yurtiçi yeniden satış veya işleme operasyonlarında geri alınamayan maliyet yükünü oluşturur. KDV, KDV mükellefi işletmeler için standart mahsup mekanizması aracılığıyla iade edilebilir olduğundan nakit akışını etkiler ancak nihai maliyeti etkilemez.

Efektif geri alınamayan vergi = MFN (~%6,5) + AD (%3-18) = CIF değerin yaklaşık %9,5-24,5'i.

Hesaplama Örneği: PP Homopolimer, CIF Mersin

Bu ayrım doğrudan ticari sonuçlar doğurmakta olup birçok ithalatçı bunun farkında değildir.

Soruşturma sürecinde Bakanlık, bilinen Çinli ihracatçılardan işbirliği talep eder. İşbirliği yapan ihracatçılara, kendi damping marjlarına dayanan bireysel olarak hesaplanmış bir vergi oranı verilir. İşbirliği yapmayan ihracatçılara ise artık oran — genellikle uygulanan en yüksek oran — uygulanır.

Pratikte Ne Anlama Geliyor?

• İşbirliği yapan ve bireysel olarak atanmış oranı bulunan bir Çinli ihracatçıdan alım yapıyorsanız, önemli ölçüde daha düşük anti-damping vergisi ödeyebilirsiniz — bazı PE ihracatçıları için %3-5 kadar düşük olabilir.
• İşbirliği yapmayan bir ihracatçıdan veya orijinal soruşturmada yer almayan bir Çinli üreticiden alım yapıyorsanız, varsayılan olarak artık oran uygulanır.
• Tek bir sevkiyatta aradaki fark 50-100 $/MT vergi maliyetine ulaşabilir.

Nasıl Doğrulanır?

Gümrük müşaviriniz, Resmi Gazete'de yayımlanan ilgili tebliğe başvurarak uygulanacak oranı kontrol edebilir. Çinli tedarikçileri değerlendirirken açıkça sorunuz: "Firmanız Türkiye'nin [ürün] üzerine anti-damping soruşturmasında işbirliği yapan ihracatçı mıydı? Bireysel olarak atanmış vergi oranınız nedir?"

Yeni İhracatçı Gözden Geçirmesi

Orijinal soruşturma döneminde Türkiye'ye ihracat yapmamış Çinli üreticiler, Ticaret Bakanlığı aracılığıyla yeni ihracatçı gözden geçirmesi başvurusunda bulunabilir.

Kurumsal Çerçeve

Temel İdari Bilgiler

• Süre: Kesin anti-damping vergileri beş yıla kadar uygulanır.
• Nihai gözden geçirme: Beş yıllık süre dolmadan önce yerli sanayi gözden geçirme talebinde bulunabilir.
• Geçici önlemler: Soruşturmanın başlatılmasından en az 60 gün sonra uygulanabilir.
• Geriye dönük uygulama: Belirli durumlarda kesin vergiler geriye dönük olarak uygulanabilir.
• Türkiye, dünya genelinde anti-damping önlemlerini en aktif kullanan ülkelerden biri olup 200'den fazla önlem yürürlüktedir.

PE (Polietilen)

Mevcut önlemler nihai gözden geçirmeye tabi tutulmuştur. Beklenen sonuç: En az 2030-2031'e kadar uzatma.

PP (Polipropilen)

2025 yılı başında yenileme başvurusu yapılmıştır. Beklenen sonuç: Uzatma olası.

PVC

2026 başı itibarıyla soruşturma devam etmektedir. Henüz kesin vergi bulunmamaktadır.

Gözden Geçirme Takvimi Özeti

AD Önlemleri Uygulanan Diğer Menşeler

AD Vergisi Uygulanmayan Menşeler

1. Dahilde İşleme Rejimi (DİR)

İşlenip yeniden ihraç edilen hammaddeler için hem MFN hem de anti-damping vergisinden muafiyet sağlar.

2. GTİP Sınıflandırma Optimizasyonu

Belirli özel gradlar, AD önlemlerinin kapsamı dışında kalabilir.

3. Firmaya Özel Tedarik

Daha düşük bireysel oranlara sahip işbirliği yapan ihracatçılardan alım yapılması.

4. Menşe Çeşitlendirmesi

AD uygulanmayan menşelerden aynı grad, vergiler sonrası daha ucuz olabilir.

Üç temel ilke:

Birincisi, gerçek vergi oranınızı bilin. %3 ile %18 arasındaki fark yaklaşık 150 $/MT'dir.

İkincisi, FOB fiyatı değil, toplam gümrüklenmiş maliyeti hesaplayın. CIF + MFN + AD + liman + lojistik = gerçek rakam.

Üçüncüsü, piyasa koşulları değiştikçe matematik de değişir. Petrol fiyatları yüksek olduğunda CTO/PDH avantajı genişler ve Çin menşeli polimer vergilerden sonra bile rekabetçi kalabilir.

---

Bu analiz, 2026 yılı başı itibarıyla kamuya açık bilgilere dayanmaktadır. Bağlayıcı oran tespitleri için ilgili Resmi Gazete tebliğlerine ve yetkin bir gümrük müşavirine başvurunuz.

Türk polimer ithalatında ticaret savunması maliyetlerini yönetmeye ilişkin beş bölümlük dizinin 1. bölümü.